"Bóng anh hùng" gây bão tố làng văn Phú Yên

 PHÚ YÊN VĂN CHƯƠNG KÝ SỰ

  HỒI THỨ 13

"Bóng anh hùng" nổi cơn gió bụi

Báo Phú Yên lắm nỗi truân chuyên

      Sách cũ chép rằng, khi đặt tên đất Phú Yên, tiền nhân mơ ước tỉnh này sẽ giàu có và yên bình. Nhưng ngày nay, lắm kẻ cho rằng, tỉnh này chẳng "phú" cũng chẳng "yên". Bão lụt liên miên, kinh tế thuần nông, công thương nghiệp ít phát triển, dân nghèo bỏ xứ đi nơi khác làm ăn càng nhiều. Theo thống kê của thông tấn xã vỉa hè thì trong đội quân bán vé số dạo ở Sài Gòn, dân Phú Yên chiếm tỷ lệ đông nhứt. Những kẻ ở quê nhà thì cần mẫn cày thơ, cuốc quăng. Mùa nông nhàn thì vùi đầu vào đống kinh kệ, thơ phú, ngâm cứu kỹ từng dấu chấm, dấu phảy. Hình như nẫu tin rằng, kinh tế Tuy Hòa có sánh vai cùng với Nha Trang, Quy Nhơn, Gia Lai... hay không là do các dấu chấm, dấu phảy ấy quyết định. Nhiều người ít quan tâm tới việc xây dựng các khu công nghiệp - thương mại để giải quyết công ăn việc làm cho bà con mà chú tâm ngâm cứu thơ ca hò vè. Nhờ vậy, phong trào thơ văn ở đây rất mạnh (xem bài Hãy về núi Nhạn nghe thơ - báo Thể thao văn hóa). Mặc dù chơi thơ vui hơn chơi gà đá, cây chim cá cảnh nhưng cũng có lắm chuyện lôi thôi. Hình như đây là một trong những tỉnh có nhiều vụ án văn chương nhứt nước Nam (xem website Nhà văn TP.HCM: Chụp mũ văn chương , Nhìn lại một lối đọc , Ứng phó với nạn quy chụp....).

     Vào năm Nhâm Thìn (tức 2012 dương lịch), Phú Yên không có trận bão lụt lớn nào nhưng lại có thêm một vụ án văn chương khá lớn. Nguyên là, thấy truyện ngắn Bóng anh hùng của Doãn Dũng (Hà Nội) đã đăng trên nhiều báo trung ương và được độc giả khen ngợi nên báo Phú Yên coppy đăng lại. Không ngờ, một số cán bộ hưu trí làm đơn tố cáo. Công chúng văn nghệ lại có dịp trốn việc, ra quán cà phê ngồi lê đôi mách, thi nhau "bình loạn", thôi thì chín người mười ý, hổng biết đâu mà nghe theo. Có kẻ khen truyện này rất ư nhân văn, có người chê truyện này rất ư phản động. Lại có kẻ uyên thâm nội vụ cho rằng, do nẫu mâu thuẫn nhau ngoài đời nên mượn chuyện văn chương để quýnh lẫn nhau. Rồi cũng có kẻ lý giải hồ đồ rằng: ông X ở Phú Yên gửi bài cho báo Phú Yên nhưng báo chê dở không đăng mà lại đăng bài của một anh chàng ở Hà Nội. Tức mình, ông X giận cá chém thớt, con cá thì ở Phú Yên còn cái thớt thì ở Hà Nội. Kết quả là con cá bị trầy vi tróc vảy, còn cái thớt vang lên như cồn...  Nẫu đánh nhau ầm ĩ vang động đến tận Sài Gòn, khiến báo Tuổi trẻ cũng dành nhiều trang để "bình lựng" (Khốn khổ kiểu đọc quy chụp, Sẽ đưa ra ban thường vụ Tỉnh ủy...) Báo bán đắt như bia tươi, thiệt là tưng bừng, náo nhiệt. Muốn biết Bóng anh hùng hay dở ra sao, xin hãy đọc trực tiếp nguyên văn sẽ rõ:

Hiền Chấm Cơm

BÓNG ANH HÙNG

Doãn Dũng

Nhưng tôi thì luôn nghĩ rằng tôi đã chết vì mẹ mình. Chính mẹ đã đưa tôi đến thế giới lạ lùng này.

Xin các bạn chớ hoảng sợ. Người chết không hại được người sống. Người chết chẳng qua là người sống được chuyển đến thế giới khác, cũng có tình cảm và suy nghĩ như người trên trần gian. Sợi dây liên lạc giữa hai thế giới được thông qua một người có khả năng hiểu ngôn ngữ của người chết, như tay nhà văn này chẳng hạn. Hắn nghe tôi kể chuyện và chép lại bằng thứ ngôn ngữ các bạn vẫn hay dùng. Tuy vậy, nếu tình cờ đọc được câu chuyện này mà các bạn không tin thì cũng chẳng sao. Thường vẫn có quá nhiều câu chuyện được người ta kể như thật, nhưng thực ra chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng.

Đã nhiều năm tôi không về thăm nhà, nơi trước đây tôi đã từng sống cùng mẹ. Đừng tưởng người chết rồi là hết, là chẳng còn gì để mà bận tâm. Nghĩ như vậy là sai lầm! Người chết vẫn về thăm nhà vào những dịp lễ tết, nhất là ngày giỗ của mình. Thằng Quý hằng năm vẫn sửa soạn ba lô về quê ăn giỗ mình, háo hức cứ như hồi còn sống được đi tranh thủ sau đợt bắn đạn thật đạt điểm cao.

Căn hộ của mẹ tôi bé xíu, không có nhà xí riêng, ở trên tầng năm của khu tập thể. Hồi còn bé, nửa đêm phải đi xuyên qua dãy hành lang lạnh lẽo hun hút gió, tối như hũ nút để đến được cái nhà xí dùng chung của mấy hộ gia đình là nỗi kinh hoàng của tôi. Không phải lần nào tôi cũng đến được đích an toàn, mà thường xuyên tè dầm dọc đường vì sợ ma. Tôi ao ước có một cái bô nhưng mẹ không mua. Mẹ bảo muốn rèn luyện tôi thành một người đàn ông mạnh mẽ.

Mẹ làm công tác xã hội ở phường. Hình như ở hội phụ nữa gì đó. Ban ngày mẹ đi họp, tối đến các gia đình tuyên truyền về sinh đẻ có kế hoạch, về chính sách mới hoặc bài trừ mê tín dị đoan. Mẹ rất bận.

Nhà chỉ có hai mẹ con, bố hy sinh ở chiến trường B. Hồi đầu chỉ được báo là mất tích. Mãi chẳng thấy ông về, sau giải phóng người ta làm lễ truy điệu liệt sỹ cho ông. Đến ngày tôi nhập ngũ, mẹ tôi vẫn chưa biết mộ ông nằm chính xác ở đâu.

Một ngày cuối hè, cái ngày mà tôi nhận được tin trượt đại học, mẹ đi làm về gọi tôi lại, bảo: "Thắng này, mẹ đăng ký cho con nhập ngũ đợt này". Tôi ngơ ngác: "Nhà mình thuộc diện chính sách. Sao con phải đi?" Mẹ mở túi, lấy ra một tập tài liệu đánh máy, mắt vẫn dõi theo những dòng chữ, mồm thủng thẳng: "Ở nhà lêu lổng rồi lại hư mất". Tôi năn nỉ: "Mẹ cho con thi đại học một năm nữa". Mẹ vẫn cắm cúi với đống giấy tờ, lạnh lùng nhắc lại: "Mẹ đã đăng ký cho con rồi".

Tôi biết tính mẹ. Mẹ đã phải thay bố vật lộn nuôi tôi, cuộc sống và công việc bắt bà phải hà khắc với chính bản thân mình và con cái. Tôi lại là thằng nhút nhát, từ bé chưa bao giờ dám cãi lời mẹ. Tôi ngậm ngùi chấp nhận sự sắp đặt của bà.

Trước ngày nhập ngũ, phường tổ chức một buổi mít tinh tiễn đưa tân binh lên đường. Mẹ cùng hội phụ nữ tặng quà cho chiến sỹ. Mỗi người được hai cái khăn mặt bông và hai tuýp thuốc đánh răng Bông Lan cứng như đất đồi. Khi trao quà cho tôi, mẹ giơ tay ra bắt, lắc lắc mấy cái, nhìn thẳng vào mắt tôi, giọng rất quan cách: "Chúc đồng chí chân cứng đá mềm, hoàn thành nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc". Tôi không dám nhìn mẹ, tôi cúi đầu xuống lí nhí câu cảm ơn. Tôi thấy mẹ xa lạ vô cùng!

Hôm sau tôi lên đường. Sân vận động gần nhà, nơi tôi vẫn đá bóng buổi chiều, chật ních tân binh và người thân đưa tiễn. Đơn vị về lấy quân mang theo rất nhiều vệ binh. Người ta đọc tên và từng người bước lên xe trong vòng tròn mà đám vệ binh đứng làm hàng rào. Những chàng trai ngày thường đá bóng vẫn hùng hổ bắt nạt tôi, bỗng mềm yếu một cách kỳ lạ, thò đầu qua cửa xe, nức nở khóc.

Mẹ không đưa tiễn tôi. Sáng hôm ấy mẹ bận việc, bà phải đi hòa giải cho một đôi vợ chồng muốn ly dị. Tôi rất muốn mẹ có mặt ở đây, vào lúc này.

* * *

Cái hang Giời Đánh là nhà của tôi và Quý. Thực ra trước đây nó không có tên, hoặc có tên mà chúng tôi không biết. Lính tráng đặt tên cho cái hang này sau cái chết của chúng tôi.

Hồi ấy đơn vị tôi nhận nhiệm vụ tái chiếm một số điểm cao trong dãy núi đá vôi của mặt trận. Chỉ huy đã cho tập kết một lượng thuốc nổ khá lớn trong hang để phục vụ công tác chiến đấu. Quý là chiến sỹ bám trụ trên hang trước tôi. Tôi mới được điều lên sau vụ trốn đơn vị về ăn Tết. Nếu so với cánh lính trận nói chung, thì công việc coi kho này thật an toàn và nhàn hạ. Ban ngày chúng tôi ngủ, tối thức nhận hàng của cánh vận tải gùi lên. Địa hình ở đây hiểm trở và ngay sát nách địch, nên cánh vận tải chỉ có thể hoạt động vào ban đêm.

Cái hang này không lớn, rộng độ vài mét và sâu hơn hai chục mét. Trên vòm hang, nhũ đá tua tủa chĩa xuống như những tấm sừng lọc thức ăn của con cá voi khổng lồ. Trong cùng hang có một ngách nhỏ bằng phẳng như lát bằng phiến đá to. Lòng hang rộng chúng tôi dùng làm kho, còn cái ngách nhỏ để ngủ.

Tôi nhớ rất rõ hôm ấy là ngày mười bốn tháng giêng, trời lạnh và mưa phùn. Đêm hôm trước chúng tôi nhận được một chuyến hàng lớn, cánh vận tải đông và hối hả hơn mọi khi. Những thùng gỗ thông màu xanh xếp chật lối đi. Sau khi kiểm đếm vào sổ sách xong thì trời sáng, chúng tôi chui vào ngách hang bắt đầu ngủ. Pháo địch bắn mạnh và nhiều hơn mọi hôm, tôi nghe thấy từng chặp, nổ từng loạt dài rền rền không dứt. Mạnh đến mức chúng tôi cảm nhận rõ sự rung rung chấn động của vách hang.

Ấy vậy mà chỉ năm phút sau chúng tôi chết, bất đắc kỳ tử như bị giời đánh. Cái chết không anh dũng, cũng chẳng hèn nhát nhưng lại nhạt toẹt. Một khối nhũ đá to h