Trang chủ
Phân loại bài viết
Bài liên quan tới PNH
Giới thiệu sách, tạp chí
Hoàng Văn Bổn "Trên mảnh đất này" (Phạm Ngọc Hiền)
Vấn đề đọc sách trong nhà trường hiện nay (Phạm Ngọc Hiền)
Vì sao hàng trăm ngàn cử nhân thất nghiệp ? (Phạm Ngọc Hiền)
Một góc nhìn văn hóa đá trong "Đá Bia huyền ảo" của Nguyễn Hoài Sơn
Hướng đi cho cử nhân Ngữ văn (Phạm Ngọc Hiền)
Đề tài Điện Biên Phủ trong tiểu thuyết Việt Nam 1945-1975 (Phạm Ngọc Hiền)
Nhà toán học nào không có một chút nhà thơ trong con người mình
thì chẳng bao giờ là một nhà toán học hoàn hảo (G. Welerstrass)

KHÔNG GIAN - THỜI GIAN NGHỆ THUẬT TRONG TIỂU THUYẾT "TRƯỚC GIỜ NỔ SÚNG"
phamngochien.com - Thứ 7 ngày 02/01/2010 - 17 giờ:40 phút  

        Bài đăng trên Tạp chí Non nước số 7 / 2010

 

         Tiểu thuyết Trước giờ nổ súng của Phan Tứ (Lê Khâm) ra đời năm 1960, từng gây chú ý một thời. Đã có nhiều bài viết tập trung khai thác tác phẩm ở khía cạnh nội dung tư tưởng. Tuy nhiên, nếu phân tích cuốn tiểu thuyết này từ góc độ Thi pháp học, ta sẽ phát hiện được nhiều điều thú vị về bút pháp ngôn từ, nhất là trên phương diện không gian và thời gian nghệ thuật.

          Tác phẩm được xây dựng theo kiểu cốt truyện phiêu lưu như sử thi OdysseeRamayana. Đặc điểm của kiểu cốt truyện này là có rất nhiều không gian. Tuy nhiên, nhiều tiểu thuyết có cốt truyện phiêu lưu nhưng vẫn không gây hứng thú cho bạn đọc. Lý do chính là các mảng không gian mà nhân vật trải qua là quá êm đẹp, không có kịch tính, bởi vậy không thể hiện đúng bản chất của tiểu thuyết phiêu lưu. "Đặc điểm của tiểu thuyết phiêu lưu là sau mỗi biến cố, nhân vật bị ném vào một không gian mới đầy xa lạ, nhiều hiểm họa" (Trần Đình Sử) [5]. Phan Tứ đã chú trọng xây dựng loại "không - thời gian cản trở" với chức năng thử thách nhân vật. Cả không gian lẫn thời gian đều cộng hưởng nhau gây sức ép lên các hoạt động nhân vật, để từ đó sàng lọc, chỉ giữ lại những anh hùng lý tưởng theo quan điểm cách mạng.

          Nhan đề tác phẩm cho thấy thời gian sẽ đóng một vai trò rất quan trọng. Bởi vì trước giờ nổ súng bao giờ cũng là thời khắc căng thẳng và kéo dài chậm chạp. Độ căng của nó là một trong những nguyên nhân gây hồi hộp cho bạn đọc suốt gần 300 trang sách. Thời gian cốt truyện kéo dài khoảng nửa tháng, bắt đầu từ lúc đội trinh sát