Luận về cái Đẹp (Nguyễn Thị Hải Yến - SV ĐHSG)

Mời xem thêm các bài viết về tình huống Mỹ học của SV ĐHSG:   

Nỗi niềm người mẫu trần gian - Lê Minh Phát - Tapchivan.com

Luận về một tình huống Mỹ học (Chu Thanh Luyến) - tapchivan.com

Nỗi niềm của cái đẹp (Lê Thị Sen) - Tapchisongba.com

 

     Tsernushevski đã từng nói rằng: "Những khái niệm của người nông dân bình thường về cái đẹp có nhiều phần không giống những khái niệm của những giai cấp có học vấn trong xã hội". Như vậy, chúng ta có thể phần nào hiểu được, đối với mỗi người, cái đẹp không hoàn toàn giống nhau. Sự mâu thuẫn ấy tồn tại như một lẽ dĩ nhiên. Điều này được thể hiện rõ nét trong câu chuyện sau đây: "Nhà nọ có ba chị em nghèo. Chị Kiều Diễm làm người mẫu khỏa thân cho họa sĩ vẽ. Anh Tài Tử rất thích bức tranh nên ăn cắp mang về nhà treo. Anh Chính Trực tố giác anh mình nhưng lại hiểu sai sự việc. Họa sĩ tặng luôn bức tranh. Chị Kiều Diễm về nhà thấy bức họa vẽ thân thể mình, xấu hổ nên đốt bức tranh." Các bạn nghĩ trong câu chuyện này thì ai là người có lỗi? Và cái đẹp ở đây có thật sự đẹp không?

      Nhà nghèo...Lại là chị cả nên chị Kiều Diễm bươn trải kiếm tiền là một hành động đẹp. Hành động kiếm tiền của chị xuất phát từ tình thương dành cho 2 người em và muốn đỡ đần, phụ giúp bố mẹ. Mục đích của chị cao quý vô cùng! Tuy nhiên, chị đã chọn nghề làm người mẫu khỏa thân - cái nghề trong sạch nhưng vẫn bị mang nhiều điều tiếng. Vì sao chị không chọn một nghề nào khác? Có thể vì công việc này phù hợp với chị, cũng có thể là vì nó giúp chị kiếm được nhiều tiền... Nhưng trên hết, khi đã chấp nhận làm một người mẫu khỏa thân, là chấp nhận phơi bày nét đẹp của cơ thể cho hàng ngàn, hàng vạn người cùng chiêm ngưỡng. Liệu chị Kiều Diễm có hiểu điều này khi chấp nhận làm người mẫu khỏa thân? Ở chị có cái đẹp trong trẻo - là sự hiếu thảo đáng trân trọng, là tình thương dành cho gia đình - nhưng dường như, chị chưa hiểu hết cái nghề chị đang làm.

     H.de Balzac đã gọi nghệ sĩ là " Người thư kí của thời đại". Vì vậy, chúng ta có thể hiểu đơn giản rằng, nghệ sĩ là người đem cái đẹp của hiện tại trở thành cái đẹp vĩnh cửu. Ở câu chuyện của chúng ta, người họa sĩ đó cũng là một nghệ sĩ. Nếu thế, ắt hẳn ông ấy rất yêu cái đẹp, muốn cái đẹp trở nên trường tồn? Có thể, nhưng chỉ là một phần. Vì cuộc sống thực tại với cơm áo gạo tiền, với những lo toan đời thường đã một phần nào níu giữ người nghệ sĩ không thể sống phiêu bồng cùng những giấc mơ, bay bổng theo như vốn dĩ được. Vậy nên, có thể họa sĩ vẽ cô Kiều Diễm vì ông yêu cái đẹp, yêu đường cong mượt mà của người phụ nữ - hoặc chỉ là vì tiền. Dù sao đi nữa, họa sĩ cũng đã làm cái công việc của một nghệ sĩ: tôn tạo vẻ đẹp nghệ thuật.

    

     Vẻ đẹp của cô Kiều Diễm đã được họa sĩ thể hiện lên tranh, vẻ đẹp ấy cuốn hút, hấp dẫn anh Tài Tử. Cái đẹp khiến anh si mê, khao khát được sở hữu cái đẹp. Khát vọng thường tình của con người là chiếm giữ cái đẹp. Sự ích kỉ ấy là một phần của bản năng sau cả một hành trình dài tiến hóa. Muốn hái một cành hoa khi thấy đẹp, muốn nghe mãi một bài hát khi thấy hay, muốn nhìn ngắm mãi nụ cười đẹp mê mẩn của người yêu... Cái khát vọng chiếm hữu cái đẹp đã lột tả rất rõ trong cách ứng xử, mong muốn của mỗi chúng ta. Vì con người luôn yêu cái đẹp, hiển nhiên là vậy. Anh Tài Tử cũng không ngoại lệ khi muốn giữ bức tranh vẽ cô Kiều Diễm cho riêng mình. Nhưng hành động của anh thật không đẹp: ăn cắp. Anh có cảm thấy bản thân mình tồi tệ? Anh có thấy sợ hãi khi bị phát giác không? Liệu anh có yên bình, thoải mái nhìn ngắm cái đẹp khi mà bản thân đã làm một hành động đáng xấu hổ như vậy? Mục đích của anh thì không xấu nhưng cái cách anh hành động để đạt được mục đích ấy thì thật đáng lên án. Và lí do chính đáng nhất ở đây có thể thanh minh cho hành động của anh Tài Tử là cái nghèo. Không phải ai cũng có đủ tiền để mua tranh. Chẳng thế mà người đời hay đùa: nghệ thuật là phù phiếm.

     Khi nhận thấy hành động sai trái của anh mình, người em - anh Chính Trực - đã tố giác chính anh ruột của mình. Theo các bạn đây có phải là một hành động đúng không? Theo như bản thân tôi, tôi cho rằng hành động này sai nhiều hơn đúng. Vì sao? Vì tình nghĩa anh em ở đâu rồi? Anh Chính Trực thấy anh mình bị mất danh dự khi tội ăn cắp bị phanh phui thì có thấy xót xa cho người anh của mình không? Tình nghĩa anh em, huynh đệ là thiêng liêng, tố giác anh mình phũ phàng như vậy thì tình cảm gắn bó còn là bao?

     Tận sâu thâm tâm mỗi con người luôn tự cho rằng mình đúng - đúng ở một khía cạnh nào đó. Vì vậy, khi bị chính em trai mình tố cáo, bản thân anh Tài Tử ắt hẳn sẽ bị tổn thương, sau đó là hàng ngàn lí lẽ bao biện cho hành động ăn cắp của mình thay vì ăn năn và nhận ra lỗi lầm. Anh Chính Trực có ý tốt, là một người ngay thẳng, dám lên án cái xấu - dù là người thân của mình. Một vẻ đẹp chính trực không phải ai cũng có được. Tuy nhiên anh đã không đặt bản thân vào vị trí của anh trai - anh Tài Tử - để suy nghĩ. Có thể khi thấy anh mình ăn cắp, anh Chính Trực đã cho rằng anh mình là một kẻ đốn mạt, và phản ứng ngay mà không suy nghĩ: vì sao anh tài tử phải ăn cắp? Vì điều gì?

     Khi nhìn thấy một cô gái làm mẹ ở tuổi 17, người đời chê cười cô hư hỏng. Khi nghe đến một cậu trai chết vì HIV/AIDS, người ta ngay lập tức cho là anh ăn chơi sa đọa. Nhưng người ta có biết, cô gái bị xâm hại tình dục và cậu trai đã mang trong mình căn bệnh thế kỉ từ khi vừa sinh ra. Đôi khi, chúng ta không thể hiểu được tất cả khi chỉ nhìn bằng mắt. Anh Chính Trực cũng như vậy, anh không hiểu nhưng đã vội vàng phán xét anh Tài Tử và tố giác. Điều đó có phải quá sai lầm không? Và hơn thế nữa, đó còn là anh ruột của mình. Nếu anh chịu suy xét, chịu hỏi han và lắng nghe, khuyên can anh tài tử nên trả lại bức tranh cho họa sĩ... Thì sự việc có thể sẽ khác, tình anh em càng thêm vững bền.

     Tìm hiểu nguyên nhân, khuyên nhủ và tố giác. Như vậy chúng ta có thể thấy, tố cáo sai phạm của một ai đó luôn là hành động cuối cùng, khi người ta không chịu nhận lỗi và sửa sai. Vì lòng tự tôn và tự trọng của con người rất lớn. Khi bị hàm oan, khi bị mất thể diện con người sẽ phản ứng tiêu cực như một lẽ tự nhiên.

    Sự việc vỡ lở... Họa sĩ không những không trách móc nổi giận mà còn "tặng luôn bức tranh". Chứng tỏ họa sĩ là một người yêu nghệ thuật chân chính và hào phóng, ông hiểu tấm lòng anh tài tử yêu cái đẹp, ông sẵn sàng tặng bức tranh cho người yêu mến và biết thưởng thức nghệ thuật. Quả thật đây là hành động cao đẹp vô cùng, chính hành động này cũng đã giải tỏa nỗi băn khoăn của tôi nêu ở trên: "Có thể họa sĩ vẽ cô Kiều Diễm vì ông yêu cái đẹp, yêu đường cong mượt mà của người phụ nữ - hoặc chỉ là vì tiền". Có thể nhiều người cho rằng họa sĩ phản ứng thật kì lạ khi vui vẻ đem tặng đứa con tinh thần cho một kẻ ăn cắp - ăn cắp chính tài sản của mình. Nhưng ông có lí lẽ riêng của ông. Đứng trên khía cạnh là một nghệ sĩ, có lẽ họa sĩ cần một người yêu tác phẩm của ông, biết thưởng thức say mê hơn là một người chỉ biết vung tiền mua tranh rồi không trân trọng, chỉ mượn tiền để lòe thiên hạ, để chứng tỏ bản thân cũng là người hiểu biết nghệ thuật mà thực sự là chẳng biết gì. Từ hành động này, chúng ta cũng dễ dàng nhận ra những tình huống tương tự trong cuộc sống thường nhật. Người ta vẫn hay hô hào "Coi trọng tấm lòng", "Tiền không phải là tất cả" nhưng dường như con người đang đi ngược lại điều họ nói. Chúng ta thường quan tâm tới hình thức, sĩ diện hão hoặc đánh giá ẩu một con người ngay khi có cơ hội; Người ta bị đồng tiền làm lóa mắt và bất chấp tất cả để sở hữu nó - khi đã có nhiều tiền, người ta mới ngỡ ngàng nhìn lại, nhận ra bản thân đánh mất đi quá nhiều thứ. Đích đến cuối cùng của mọi cố gắng, nỗ lực trong cuộc sống đều hướng về cái gọi là "Hạnh phúc". Nhưng quá trình đạt được điều đó khiến người ta mờ mắt bởi bao điều phù phiếm, mộng mị mà quên đi mục tiêu ban đầu, để rồi lạc lối trong u mê, biến chất, mục ruỗng tâm hồn. Một điều ai cũng biết nhưng họ thường quên đi: Đồng tiền chỉ góp phần xây dựng chứ không thể tạo ra hạnh phúc; Quay trở lại với họa sĩ, hành động của ông đã khiến tôi bất ngờ và suy nghĩ, vì đôi khi tôi cũng để đồng tiền chi phối bản thân mình.

    "Những khái niệm của người nông dân bình thường về cái đẹp có nhiều phần không giống những khái niệm của những giai cấp có học vấn trong xã hội". Lập lại một lần nữa, vì như tôi nhận thấy, câu nói này phản ánh khá chính xác mâu thuẫn mấu chốt của câu chuyện. Tại sao ư? Vì khi chị Kiều Diễm về nhà và thấy bức họa vẽ thân thể mình, sự xấu hổ, nhục nhã cuộn trào đã khiến chị không giữ được bình tĩnh mà xé nát bức tranh. Cái đẹp đối với họa sĩ, trong mắt anh Tài Tử khác với cái đẹp của chị Kiều Diễm - vì hoàn cảnh khác nhau. Có lẽ chị Kiều Diễm khi quyết định làm người mẫu khỏa thân đã không hiểu hết được đặc điểm của cái nghề chị đang làm, nên khi rơi vào hoàn cảnh trớ trêu, chị hoàn toàn không giữ được bình tĩnh.

    Chị Kiều Diễm xé tranh, hành động xuất phát từ sự xấu hổ và không kìm chế được xúc cảm. Và hành động đó của chị đã tác động mạnh tới các nhân vật còn lại trong câu chuyện: họa sĩ, anh Tài Tử, anh Chính Trực.

    Họa sĩ đã bỏ công sức, tiền bạc để tạo ra bức tranh; Anh Tài Tử yêu mến cái đẹp của tranh mà liều lĩnh ăn cắp tranh; Anh Chính Trực cũng vì bức tranh mà có cái nhìn khác về anh mình và làm tình cảm anh em rạn nứt... Cuối cùng chị Kiều Diễm xé nát tranh, chị là người tổn thương nhiều nhất nhưng những người xung quanh chị cũng loay hoay với nhiều cảm xúc khác nhau... Tùy vào tính cách từng người, cách cảm nhận của từng nhân vật mà họ có những suy nghĩ khác biệt. Nhưng dù sao thì hành động của chị Kiều Diễm cũng là một hành động tồi tệ. Hủy hoại cái đẹp thì đáng lên án quá chứ? Trong hoàn cảnh của chị, không nhất thiết phải xé tranh; Chị có nhiều hơn một sự chọn lựa hành xử sao cho đẹp.

     Đó là những điều tôi cảm nhận được trong câu chuyện trên, có thể đúng, có thể sai... Mĩ học dạy cho chúng ta biết cái gì đẹp, cái gì xấu, cái đẹp có giá trị như thế nào... Giúp chúng ta tự ý thức sống tốt hơn. Xuất phát từ mục đích, động cơ, tùy vào cách cư xử mà mỗi người sẽ tự làm cho bản thân đẹp hơn hoặc xấu đi. Hầu như ai cũng yêu cái đẹp nhưng không phải ai cũng biết cách hành xử sao cho đẹp mà cuộc sống thì luôn chứa đựng nhiều điều bất ngờ và oái ăm.

Nguyễn Thị Hải Yến

Lớp: DMI1101 - ĐH Sài Gòn

 


Phamngochien.com - 03:20 - 26/05/2012 - Bài của văn nghệ sĩ          

Gửi bình luận