Chiếc máy đánh chữ cũ (Tản văn của Phạm Ngọc Hiền)

.

Chiếc máy đánh chữ cơ đã tồn tại từ rất lâu đời ở khắp nơi trên thế giới và có mặt ở khắp các cơ quan. Nó có vai trò to lớn trong việc giao dịch hành chính, soạn thảo các loại công văn, giấy tờ... Nhiều nhân viên văn phòng, nhà báo, nhà văn... đã gắn bó với nó suốt cuộc đời mình và nâng niu nó như một đứa con.

Tôi cũng có nhiều kỷ niệm gắn bó với chiếc máy đánh chữ cơ. Hồi còn nhỏ, căn nhà tôi có một thời gian dài giống như cái trụ sở của xã. Vì nó nằm ở vị trí trung tâm, tiện đường đi lại, ông nội và ba tôi cũng làm cán bộ xã nên mọi người lấy nơi đó để họp hành, gặp gỡ trao đổi công việc hành chính. Cái máy chữ của xã cũng đặt tại nhà tôi và do một cô văn thư phụ trách. Cô đánh máy rất nhanh như múa các ngón tay trên phím chữ, tiếng tành tạch vang lên đều đều rất vui nhộn. Nhiều người qua đường thường đứng lại xem không chán mắt. Lúc ấy, tôi chỉ là một thằng bé, thường hãnh diện khoe với bọn trẻ hàng xóm là nhà mình có một cái máy chữ rất... oai. Chú Tám của tôi mê các ngón tay điêu luyện của cô văn thư nên thường ngồi bên cạnh để tán tỉnh cô. Hậu quả là bây giờ, tôi gọi cô văn thư ấy bằng... thím Tám.

Thời đi học đại học, vì thường tham gia công tác phong trào nên nhiều lúc tôi cũng cần đánh máy các văn bản cho nó sang trọng. Nhưng ngoặt nỗi, tìm đâu ra máy. Tôi đành nhờ các cô văn thư của trường đánh dùm. Đánh cho vài lần thì được nhưng đánh nhiều thì các cô làm khó dễ, bảo phải có chữ ký xác nhận của người này, người nọ thì mới chịu đánh. Lúc ấy, tôi cảm thấy mấy cô văn thư thật có giá, nên đi đâu, gặp mấy cô, tôi cũng lễ phép chào hỏi đàng hoàng (để sau này còn nhờ đánh máy dùm). Rồi tôi cũng tập tành sáng tác thơ văn, viết báo...Nhiều lúc nghĩ viết tay nó không trang trọng, khó đăng nên đôi khi cũng nhờ một vài người quen đánh máy dùm. Xong, cảm ơn rối rít, thậm chí còn mời ăn sáng hoặc làm vài xị rượu nhắm với mì tôm... Những văn bản đánh máy thời ấy, đến bây giờ tôi vẫn còn giữ, tuy nó không đẹp lắm nhưng tôi quý vì nó thấm mồ hôi của người đánh máy.

Học xong, tôi đi làm trong một cơ quan nhà nước, vì nhu cầu công việc nên vẫn cần đến máy đánh chữ. Bây giờ thì tôi tự đánh, chẳng phải nhờ ai nhưng máy chỉ có một mà người cần đánh thì rất nhiều nên phải... xếp hàng. Anh văn thư hơi kỹ tính, bảo quản máy rất cẩn thận, ai đụng tới là dòm ngó, hình như anh không muốn ai sờ mó cô con gái rượu của mình nên nhiều người đâm ra ngại. Vả lại, dùng máy cơ quan để làm việc riêng nhiều cũng bất tiện nên tôi dành phải lén đánh máy. Chủ nhật, tôi thường đến cơ quan, "hối lộ" bác bảo vệ một gói thuốc để bác mở cửa văn phòng. Tôi chui vào khép cửa lại và ngồi trong đó gõ tành tạch cả ngày. Thuở ấy, tôi rất khát khao sở hữu một cái đánh chữ nên thường lui tới các cửa hàng có bán máy chữ ngắm nghía một hồi rồi bỏ đi vì không thể mua nổi. Những người bán hàng nhẵn mặt tôi, mỗi lần thấy tôi tới, có lẽ họ nghĩ: ông này tới chỉ để xem thôi. Nhiều đêm, tôi mơ thấy cái máy chữ...

 

Cái máy đánh chữ cơ mà tôi đã từng sử dụng

 

Nhưng rồi dịp may cũng đến, có người quen kiếm được một cái máy đánh chữ cũ hèm, bị cơ quan vứt vào hốc tối, không ai ngó ngàng tới. Dẫu là máy hư nhưng tôi cũng rất mừng và bắt tay chữa bệnh cho nó. Tôi vốn không rành khâu kỹ thuật nhưng lần đó, vì lòng yêu chiếc máy, tôi cũng cố gắng là một kỹ thuật viên tàm tạm. Những chỗ bị hư nặng, tôi phải mang xuống thị xã tìm người sửa. Rất vất vả, tôi mới tìm tới một căn nhà trong hẻm nhỏ có treo một tấm bảng ghi nghệch ngoạc: "sửa máy khâu, máy đánh chữ". Căn nhà bình thường như bao nhà khác, không có dấu hiệu gì cho thấy là một hiệu sửa máy, có lẽ chỉ làm nghiệp dư. Ông chủ nhà thản nhiên ngồi hút thuốc, nhìn tôi hỏi trống không: "Sửa máy à ? Hư gì ?". Tôi trình bày những chỗ hư của máy. Ông nghe xong không nói gì, vào trong nhà. Tôi chờ mãi không thấy ông ra, nên nghĩ ông này hơi dở tính hay không phải là thợ. Tôi toan về thì ông mang đồ nghề ra và tháo máy làm rất lâu. Xong, tôi hỏi tiền, ông nói cộc lốc: "Năm chục ngàn". Tôi ngạc nhiên, nói rằng mắc quá. Ông hỏi: "Mày làm ở cơ quan nào ?". Tôi hiểu ra vấn đề và nói: "Đây là máy riêng của cháu, chứ đâu phải là máy của cơ quan". Ông nhìn tôi chằm chằm như dò xét thực hư rồi nói: "Tao nhìn thấy bộ vó của mày là biết. Thôi được, bớt mười lăm ngàn". Tôi chẳng hiểu "bộ vó" nghĩa là gì nhưng mừng thầm vì ông đã chịu bớt, hóa ra, nếu nói là máy của "cơ quan nhà nước" thì giá sẽ cao hơn máy "cá nhân". Lúc tôi đi, ông còn nói thêm: "Tao già rồi, muốn nghỉ làm nhưng mấy cơ quan cứ tới đây năn nỉ nhờ tao sửa máy dùm nên muốn giải nghệ mà không được". Được biết, cả thị xã lúc đó chỉ có một mình ông sửa máy đánh chữ cơ. Tôi lo là vài năm nữa, khi ông nghỉ thì không biết nhờ ai sửa máy. Nhưng thực ra, đó là cái lo hão huyền vì vài năm sau đó, máy vi tính bắt đầu thâm nhập vào các cơ quan, đẩy máy cơ vào gác tối. Tôi có đi qua nhà ông già mấy lần, thấy cái bảng hiệu đã gỡ mất. Tôi nghĩ cái máy cơ và ông già sửa máy đã hoàn thành sứ mệnh của mình.

Cơ quan tôi mua được một dàn vi tính mới toanh và đẩy cái máy đánh chữ cơ qua một bên. Trước mặt nó, người ta vô tư bình phẩm ưu thế của cái máy mới: có thể sửa lỗi sai dễ dàng, có nhiều kiểu chữ để chọn, có thể lưu bài trong máy, chèn hình ảnh, màu sắc và in ra rất đẹp... Không ai để ý cái máy cơ đang nằm buồn bã vì người ta ruồng bỏ mình, họ vô ơn bội nghĩa với kẻ đã cống hiến cho sự phát triển của loài người suốt mấy thế kỷ qua... Nhưng cái máy cơ vẫn còn nằm trên bàn một thời gian để đề phòng khi cúp điện thì dùng đến. Dần dần, người ta vứt nó lên nóc tủ, bụi bặm phủ đầy. Tôi xin thủ thưởng bán rẻ cái máy cơ đó cho tôi nhưng ông chần chừ nói rằng muốn bán tài sản cơ quan thì phải có thủ tục lôi thôi, vả lại, cứ để đó để đề phòng có khi dùng đến...Nhưng bây giờ thì không ai dùng đến nữa rồi, máy vi tính đã tràn ngập các văn phòng và trong tương lai sẽ phổ cập trong mọi nhà giống như cái tivi. Em gái tôi, học chuyên ngành văn thư, làm văn phòng của một Sở đã chỉ cho tôi những thao tác cơ bản của soạn thảo trên máy vi tính. Tôi yên tâm bỏ cái máy cơ yêu quý để chuyển sang máy vi tính để bàn, rồi lại bỏ máy vi tính để bàn để chuyển sang dùng laptop. Bây giờ, tôi lại dùng cái laptop để viết lời tri ân cái máy cơ... Đó là cái đạo lý uống nước nhớ nguồn, kính già, già để tuổi cho. Nhỡ sau này, laptop trở nên lỗi thời thì cũng có người tri ân nó chứ.

Ngày nay, thỉnh thoảng, tôi cũng nghe tiếng máy cơ gõ tành tạch, đoán biết người gõ là mấy ông già. Tôi chợt nghĩ, có bao giờ máy cơ trở lại thời vàng son của nó ? Điều đó cũng có thể xảy ra nếu như cúp điện trên diện rộng dài ngày. Người ta sẽ trân trọng mang chiếc máy cơ đặt trên bàn, lau chùi cẩn thận và nói thầm vài lời xin lỗi nó. Chiếc máy cơ sẽ tha lỗi lầm bội bạc của chủ và những tiếng tành tạch lại vang lên, những con chữ nhảy nhót reo vui như trở lại mối tình đầu...

 

PHẠM NGỌC HIỀN

.

Cái laptop tôi đang sử dụng

 

 

 

Ngọc Hòa - (vào lúc: 15:05 - 05-03-2012)
"Bây giờ, tôi lại dùng cái laptop để viết lời tri ân cái máy cơ... Đó là đạo lý uống nước nhớ nguồn, kính già, già để tuổi cho. Nhỡ sau này laptop trở nên lỗi thời thì cũng có người tri ân nó chứ"- Con thích chi tiết này hi, hi...
trịnh thị thủy - (vào lúc: 23:04 - 04-19-2012)
Thầy viết văn rất giản dị nhưng ý nghĩa rất sâu sắc. Những câu chữ tuy đơn giản nhưng nặng sắc màu tình cảm. Em rất thích đọc văn của Thầy. Thầy viết tản văn nhưng lại mang phong cách cá nhân vào và nó đã lôi cuốn người đọc.


Phamngochien.com - 10:53 - 13/04/2012 - Bài của Phạm Ngọc Hiền          

Gửi bình luận